Zbiory specjalne

[Cymelia]


Profil zbiorów:

W Sekcji znajdują się zbiory cymeliów i rezerwy liczące obecnie ponad 6,5 tys. tytułów.

Zbiór cymeliów

Kolekcję utworzono w 1967 r. w celu lepszej ochrony ilustrowanych oryginalną grafiką poloników, wydanych w XIX w., nie kwalifikujących się do innych zbiorów specjalnych BUŁ, cennych ze względu na:

• wartość artystyczną – dzieła literackie ilustrowane przez znanych malarzy i ilustratorów, m.in.: Michała Andriolliego, Piotra Stachiewicza, Juliusza Kossaka, Stanisława Wyspiańskiego, Władysława Skoczylasa, Stefana Mrożewskiego; bibliofilskie publikacje polskich oficyn drukarskich, działających w XX w. w kraju i na emigracji, m.in.: Michała Jana Pawlikowskiego w Medyce (wydawnictwa Biblioteki Medyckiej), Jana Kuglina w Poznaniu (druki z serii: Biblioteka Stu Dwudziestu i Biblioteka Jana z Bogumina Kuglina), Samuela Tyszkiewicza we Florencji, Czesława i Krystyny Bednarczyków oraz Stanisława Gliwy w Londynie.

• wartość historyczną – m.in. wydawnictwa konspiracyjne z okresu polskich powstań narodowych w XIX i XX w., a wśród nich druki z powstania styczniowego w 1863 r. i powstania warszawskiego w 1944 r.; wspomnienia z okresu II wojny światowej, zawierające druki o zbrodni katyńskiej oraz relacje Polaków więzionych w łagrach i obozach koncentracyjnych; druki opublikowane w latach 1939-1989 poza granicami Polski ze względu na cenzurę: dzieła Czesława Miłosza, Witolda Gombrowicza, Gustawa Herlinga Grudzińskiego, Marka Hłaski; periodyki wydawane przez Polaków w Chinach, w miejscowości Harbin (Charbin), w pierwszej połowie XX w.; lodziana – wydawnictwa dotyczące Łodzi i regionu łódzkiego, takie jak: Pan Tadeusz z 1906 r., z ilustracjami Stanisława Masłowskiego, najstarsze łódzkie czasopismo Lodzer Anzeiger z 1863 r., pierwodruk Juliana Tuwima, Rewolucja w Niemczech z 1919 r., z ilustracjami Artura Szyka, druki bibliofilskie Łódzkiego Towarzystwa Przyjaciół Książki oraz Muzeum Książki Artystycznej Jadwigi i Janusza Tryznów; łódzkie judaica; pierwodruki najwybitniejszych dzieł pisarzy polskich tworzących w XIX i XX w., takie jak: Pan Tadeusz Adama Mickiewicza, Paryż 1834, Trylogia Henryka Sienkiewicza, Warszawa 1884-1887; druki zwarte i ciągłe drugiego obiegu, wydane w kraju, w latach 1976-1990.

• pochodzenie – m.in. księgozbiór Elizy Orzeszkowej (ponad 60 wol.); publikacje ze zbiorów Pruskiej Biblioteki Publicznej, zwanej Berlinką; wybrane wydawnictwa z dedykacjami.

• formę – m.in. druki miniaturowe, a wśród nich najmniejsza książka w BUŁ: The Smallest English dictionary in the world, [wyd. 1900], o wymiarach 26x20 mm; zwój w kapsule Owidiusza, O kosmetyce twarzy pań, Koszalin 1994; druk Zenona Fajfera, Spoglądając przez ozonową dziurę, Kraków 2004, wykonany na folii i umieszczony w butelce; wydawnictwa awangardowe.

Zbiór rezerwy

Księgozbiór zastrzeżony, zwany prohibita lub rezerwa, został wyodrębniony z głównych zasobów Biblioteki pod koniec lat 40. XX w. W okresie PRL kolekcja rezerwy zawierająca wydawnictwa przedwojenne i emigracyjne, wydane po 1939 r., wzbogacona została o druki, ukazujące się poza cenzurą w latach 1976-1990. Po przemianach ustrojowych w 1989 r., znaczna część księgozbioru zastrzeżonego została włączona do głównych zbiorów magazynowych. Pozostawiono w kolekcji niewielką część zbiorów rezerwy jako dowód, że tego rodzaju księgozbiory istniały w polskich bibliotekach naukowych.


W 2006 r. zbiory cymeliów i rezerwy przeniesiono z magazynu głównego do nowego gmachu i udostępniano w Czytelni Cymeliów. W 2014 r. Czytelnia została przekształcana w Sekcję Cymeliów i włączona do Oddziału Zbiorów Specjalnych.
Obecnie kolekcje cymeliów i rezerwy są udostępniane w Czytelni Zbiorów Specjalnych.


Szczegółowe zasady korzystania ze zbiorów cymeliów i rezerwy określają:
PRZEPISY PORZĄDKOWE PRACOWNI I CZYTELNI ZBIORÓW SPECJALNYCH (OZS).

Strona Główna

Nawiguj