Zbiory specjalne

[Stare Druki]


Profil zbiorów:

Stare druki BUŁ w większej swojej części pochodzą z tzw. zbiorów zabezpieczonych gromadzących po 1945 roku książki instytucji i osób prywatnych z terenów dawnej RP i wschodnich kresów niemieckich (Prusy, Pomorze, Śląsk).

Zasób polskich bibliotek podworskich – głównie francuskojęzyczne wydania europejskiej literatury pięknej i naukowej, reprezentowany jest przez zbiory Czartoryskich, Potockich, Sanguszków, Taczanowskich , Zamoyskich i in. Fragmenty ich spuścizny dotarły do Biblioteki sygnowane pieczątką „Zbiornica Księgozbiorów Zabezpieczonych w Stalinogrodzie”.

Ułamki księgozbiorów poklasztornych m.in. augustiańskich, benedyktyńskich, cysterskich, dominikańskich, jezuickich i pijarskich to literatura teologiczna, podręczniki szkolne, żywoty świętych i druki dewocyjne ale także prace z zakresu medycyny i prawa. Dominują tu wydania łacińskie i polskojęzyczne.

Najliczniejsze zespoły proweniencyjne pochodzą z terenów Prus (Gymnasium Bibliothek zu Königsberg, Stadt Bücherei Elbing, Preuβische Staatsbibliothek Berlin), Pomorza (Stadt Bibliothek Stettin, Bibliothek Schloss Plathe – Pommern) i Śląska (Freistandesherrliche Majorats Bibliothek zu Warmbrun, Majorats Bibliothek zu Carolath, Königlische Katholische Gymnasium Bibliothek Groβ-Glogau). Wydania w językach niemieckim i łacińskim reprezentują szerokie spektrum tematów – regulacje prawne, sprawy ekonomiczne, medycyna, nauka i technika, teologia, podróże, proza i poezja, kolekcjonerstwo, sztuki piękne.

Z czasem zasób starych druków uzupełniano o pozycje pochodzące z darów, wymiany i kupna antykwarycznego, starając się dobierać dzieła odpowiadające charakterowi istniejącego zasobu.

Zbiór starych druków BUŁ liczy obecnie blisko 28 tysięcy tytułów. Najmniejszą w nim, lecz cenną grupą są inkunabuły: 21 dzieł w 23 woluminach – dominują w tej kolekcji wydania Biblii oraz komentarze i prace filologiczne z nią związane.

Są w naszych zbiorach książki powstałe w drukarniach: Augusta Kobergera, Manutiusów, Giuntów, Elzewirów, Breitkopfów, Giambattisty Bodoniego i in., z Bazylei, Genewy, Zurichu, Moguncji, Strassburga, Norymbergi, Lipska, Amsterdamu, Utrechtu, Neapolu, Wenecji, Rygi, Królewca, Szczecina, Gdańska, Wrocławia.

Pokaźny zasób starych druków stanowią teksty autorów klasycznych – literatura, filozofia, filologia, nauki historyczne i ścisłe, w językach oryginałów wraz z licznymi tłumaczeniami niemieckimi, francuskimi i polskimi.

Wczesne wydania Erazma z Rotterdamu, Marcina Lutra, Jana Kalwina, Filipa Melanchtona oraz dzieła Johanna Georga Herdera, Emmanuela Kanta, Henriego de Saint-Simona, Jana Jakuba Rousseau i Johanna Wolfganga von Goethego ważą o wartości zbiorów.

Duża ilość druków włoskich z XVI, XVII i XVIII stulecia (poezja, dramat, filologia) zainteresować może bibliofilów, znawców książki i badaczy języka.

Dobrze reprezentowana jest w BUŁ nowożytna powieść francuska i angielska (oryginały i tłumaczenia) oraz poezja i dramaturgia niemiecka.

Znaczna jest liczba dzieł historycznych i geograficznych tyczących wszystkich kontynentów; renesansowej i oświeceniowej matematyki, biologii, chemii, medycyny, fizyki i mechaniki, prawa i ekonomii, budownictwa i techniki, wojskowości.

Pokaźną reprezentację mają drukowane źródła historyczne polskie: kroniki Macieja z Miechowa, Marcina Kromera, Piotra Piaseckiego, zbiory praw Jana Łaskiego, Macieja Dogiela, Jana Herburta, druki sejmowe (m.in. Sejmu Wielkiego) i niemieckie: rozporządzenia rad miejskich i burmistrzów (Królewiec, Kołobrzeg, Szczecin, Nysa, Frankfurt/O); akty regulujące działalność organów władzy i administracji Prus, Pomorza i Śląska.

Charakter źródeł pozyskania zbiorów sprawił, że polonika stanowią 1/5 część starych druków BUŁ, produkcja polska zaś to ok. 2,5 tysiąca tytułów powstałych w oficynach Krakowa, Kalisza, Poznania, Torunia, Zamościa, Lublina, Wilna, Grodna czy Lwowa w najstarszych drukarniach Polski: Jana Hallera, Hieronima Wietora i Macieja Wirzbięty, ich konkurentów i następców: oficyn Szarffenbergów, Cezarych, Piotrkowczyków, Kornów, Piotra Elerta, zgromadzeń Jezuitów i Pijarów, Michała Grölla, Piotra Dufoura. Znajdujemy wśród nich pisma polemiczne związane z ruchami reformacji i kontrreformacji autorstwa Stanisława Sarnickiego, Fausta Socyna, Stanisława Hozjusza, Piotra Skargi, teksty polityczne Łukasza Górnickiego, Stanisława Orzechowskiego, Andrzeja Maksymiliana Fredry, Hugona Kołłątaja, Stanisława Małachowskiego.

W BUŁ można zapoznać się z osiągnięciami wczesnej polskiej geografii (Jan ze Stobnicy, Bernard Wapowski,), matematyki (Jan z Głogowa,), fizyki (Michał Jan Hube), historii naturalnej (Krzysztof Kluk), filologii (Jakub Górski, Grzegorz Knapski) i historii literatury (Maciej Kazimierz Sarbiewski).

Wśród starych druków są prace literackie autorstwa Mikołaja z Wilkowiecka, Jana Kochanowskiego (dzieła łacińskie), Franciszka Karpińskiego, Adama Kazimierza Czartoryskiego (sztuki teatralne), Ignacego Krasickiego.

Zbiór starych druków BUŁ zawiera także polskie i zagraniczne katalogi wydawnicze, księgarskie i aukcyjne, opracowania z zakresu produkcji książki oraz organizacji i prowadzenia bibliotek.

Obecnie w Bibliotece Cyfrowej UŁ dostępne są polonika XVI i XVII w., w tym publikacje z oficyny Franciszka Cezarego. Na realizację czekają kolejne projekty.


Szczegółowe zasady korzystania ze starodruków określają:
PRZEPISY PORZĄDKOWE PRACOWNI I CZYTELNI ZBIORÓW SPECJALNYCH (OZS).

Strona Główna

Nawiguj